خرید و دانلود مقاله

کاشیدار

كاشيدار         Kāšidār

 

 

روستایی در دهستان چشمه ساران از بخش چشمه ساران شهرستان آزادشهر، استان گلستان.

این روستا در 55 کیلومتری جنوب شرق شهرستان آزادشهر و در نقطه‌ی  ً 19  َ59 °36 عرض و ً 18  َ33َ  °55 طول جغرافیایی واقع شده‌ است. ارتفاع این روستا از سطح دریا 1370 متر است.[1]

برای رفتن به این روستا باید در مسیر جاده آزادشهر به شاهرود (خوش‌ییلاق) پس از طی کردن حدود 43 کیلومتر، بعد از روستای تیل‌آباد به سمت شرق وارد جاده نردین شد و با طی کردن حدود 12 کیلومتر به کاشیدار رسید.

وجود امام‌زاده مشهور به ابوالقاسم حمزه بن موسی بن جعفر(ع) و قبرستانی قدیمی در این روستا[2] می‌تواند شاهدی بر قدمت سکونت در این ناحیه باشد. علاوه بر آن تپه‌های باستانی «قلعه‌شیر» و «قزل قلعه» هم در مجاورت این آبادی قرار دارند، آثاری از انواع کاشی شکسته در حفاری‌های غیرمجاز این اماکن کشف شده، بر همین اساس بومیان معتقدند در گذشته این ناحیه محل تولید انواع ظروف و ابزار از جنس کاشی بود و نام روستا هم ریشه در وجود این صنعت در این ناحیه دارد.

جمعیت روستا در سال 1276ق 145  خانوار و 692 نفر بود. ترکیب جمعیت کاشی‏دار به این شرح ثبت شده است: مرد زن دار 145 نفر، زن شوهردار 160 نفر، مرد بی‌زن 68 نفر، زن بی‌شوهر 29 نفر، پسر صغیر 140 نفر، دختر کبیر 45 نفرو دختر صغیر 105 نفر.[3]

ملکونف، جهانگرد روس، در سال1277ق، سفری به شمال ایران داشت. از «کاشی‏دار» به عنوان یکی از روستاهای بلوک کوهسار استرآباد نام برده ‌است.[4]

علینقی حکیم‌الممالک که در سفر سال 1284 ناصرالدین شاه به خراسان، شاه قاجار را همراهی می‌کرد و در بازگشت از این مسیر عبور کرده بودند، در سفرنامه خود «کاشیدار» را اول خاک فندرسک معرفی می‌کند.[5]

رابینو، مامور رسمی دولت بریتانیا در ایران، در سال1288ق، به استرآباد سفر کرد. در گزارش خود کاشی‏دار را از دهات کوهسار برشمرده است.[6]

وضعیت این روستا در گزارش سال 1296 قمری اینگونه ثبت شده است: «در میان دهنه کوه واقع است. آب مشروب از رودخانه است و خالصه قدیم الایام است. نفوس آن 241 نفر است»[7]

ناصرالدین شاه قاجار در سفر سال 1301ق خراسان خود از از کاشیدار به عنوان روستایی در بلوک چناشک نام برده است.[8]  

اعتمادالسلطنه در سفرنامه سال 1301 قمری (1262 خورشیدی) خود که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار از این مسیر به خراسان سفر کرد اطلاعاتی از آبادی کاشیدار می‌دهد و می‌نویسد: «کاشیدار سیصد خانوار آبادی دارد و ملکی میرزا علینقی خان سرتیپ فندرسکی است، آب رودخانه کاشیدار از چشمه‌های اطراف هستند. همین که از دهکده خارج شدند قبرستانی در کنار راه است و بقعه در این قبرستان بنا کرده‌اند گویند امام‌زاده موسوم بحمزه و مکنی به ابوالقاسم بن موسی در آن مدفونست. سکنه کاشیدار پنچ طایفه‌اند، طایفه عراقی، طایفه تمرتاش، طایفه رنگرز، طایفه امیرشاهی، طایفه سادات ما بجز طایفه امیرشاهی همه غریبند.»[9]

میرزا قهرمان امین لشکر که او هم در سفر سال 1300 خراسان همراه ناصرالدین شاه بود در سفرنامه خود می‌نویسد کاشیدار از دهات فندرسک و در اداره میرزا علینقی خان فندرسکی است و جزو استرآباد است.[10] وی در ادامه می‌نویسد: جمعیت و سکنه کاشیدار و سه ده دیگر نزدیک آن از این قرار است. کاشیدار 200 خانوار، رامیان (وامنان) 150 خانوار، سیب چال 100 خانوار، نراب 100 خانوار.[11]

در گزارش سال 1327 کاشی‏دار از جمله دهات متعلق به کوهسار فندرسک ایالت استرآباد ذکر شده است.[12]

در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران که در اوایل پهلوی اول منتشر شد، این آبادی از روستاهای دهستان کوهسارات بخش مینودشت گرگان با 730 سکنه معرفی شده ‌است. مذهب اهالی تشیّع و به فارسی و ترکی تکلم می‌کنند. پیشه‌ی آنها زراعت و گله‌داری بود. محصولاتی همچون غلات، حبوبات، برنج و لبنیات در روستا تولید می‌شد. چشمه منبع فراهم‌کننده‌ی آب روستا به حساب می‌آمد. زنان روستا به پارچه‌بافی ابریشم و کرباس، مشغول بودند. دو زیارتگاه بنام امام‌زاده قاسم و امام‌زاده موسی دارد.[13]

آمار جمعیت این آبادی در دوره‌های مختلف سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[14]

 

سال

خانوار

جمعیت

1335

*

530

1345

158

612

1355

149

809

1365

239

1236

1375

331

1559

1385

362

1433

1390

434

1498

1395

478

1566

 

روستا در ناحیه‌ی کوهستانی قرار دارد. در بافت مسکونی روستا، سال‌های اخیر بسیاری از خانه‌های قدیمی تخریب و بازسازی شد ولی تعدادی از منازل مربوط به دوران پهلوی باقی مانده است، ساخت‌وسازهای جدید روستا که بیشتر از سمت شرق و شمال شرقی به سبب هموار بودن زمین در حال توسعه است با مصالح جدید انجام می‌گیرد.

کاشیدار به دو محله بزرگ «ده بالا» در شرق» و «ده پایین» در غرب تقسیم می‏‌شود. و امامزاده در وسط این دو محله واقع شده است.

روستاییان به زبان فارسی و با لهجه محلی خود صحبت می‌کنند، مسلمان و شیعه مذهب هستند و اکثریت به کشاورزی و تعداد محدودی نیز به دامداری، مشغول‌اند. اهالی این روستا نزدیک به 1100 هکتار زمین کشاورزی دارند که بخشی از آن کشت نمی‌شود، در دهه‌های اخیر کشت زعفران در این ناحیه پررونق شده و بیشترین زمین‌های قابل کشاورزی روستا زیر کشت این محصول است و به صورت محدود لوبیا چیتی، گندم، جو و سیب‌زمینی هم کاشته می‌شود، همچنین اهالی این روستا نزدیک به 30 هکتار باغ که درختان گیلاس، آلبالو، آلو(بخارا) و گردو در آن کاشته شده، دارند.

دامداری سنتی در کاشیدار به سبب وجود مراتع غنی همچنان رونق دارد و دامداران این روستا نزدیک به 20 هزار رأس گوسفند و 100 رأس گاو دارند و محصولات مختلف لبنی تولید می‌کنند.

از خانواده‌های پرجمعیت روستا می‌توان به خانواده‌های حسینی، غریب، میرشاهی، عراقی، محمدی‌زاده، تیموری، پاداش و خلیلی اشاره کرد. کاشیدار از امکانات زیربنایی همچون آب آشامیدنی لوله‌کشی، برق، گاز، جاده آسفالت و تلفن بهره‌مند است. خانه‌ی بهداشت، مدارس ابتدایی و دبیرستان دوره اول، سالن ورزشی، دو مسجد، زینبیه در روستا بنا شده است. اراضی اطراف روستا اسامی خاص خود را دارند، اهالی زمین‌های شرق روستا را کوه زرایوان و گل سنگ، غرب را شاهین انداز و اسب دوانی، جنوب را گورچال و اشک میدان و شمال را کلوت و تخته می‌خوانند. یکی از آئین‌های ویژه این روستا مراسم تعزیه‌خوانی روز عاشوراست که در این روز در یک مراسم گاهی تعزیه مربوط به 8 تا 10 شهید حادثه کربلا خوانده می‌شود. مردم روستا در پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی ایران و عراق همچون سایر ایرانیان نقش داشتند. 2 نفر از جوانان روستا در جنگ ایران و عراق به شهادت رسیدند.[15]

 

[1]. سازمان نقشه برداری کشور.

[2]. سازمان اوقاف و امور خیریه ایران.

[3]. قورخانچی، (1360). ص 127.

[4]. ملکونف.(1376). ص153

[5]. حکیم الممالک، علینقی (1356).ص397

[6]. رابینو،(1365). ص196

[7]. ذبیحی، مسیح (1363).ص268

[8]. ناصرالدین شاه قاجار(1361)، ص81

[9]. اعتمادالسلطنه (1301ق)، ص 94 و 95.

[10]. میرزا قهرمان امین لشکر (1374). ص74

[11]. میرزا قهرمان امین لشکر (1374). ص75

[12]. ذبیحی، مسیح (1356).ص103

[13]. فرهنگ جغرافیایی ایران.(1329). ص 224

[14]. مرکز آمار ایران.

[15].حسینی.(3/7/1405).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع:

مرکز آمار ایران:

  • مرکز آمار ایران. درگاه ملی آمار. نتیجه سرشماری نفوس و مسکن. https://www.amar.org.ir

مطلع الشمس:

حسینی، سیدعزیزالله:

  • حسینی، سیدعزیزالله(1405). دهیار سابق و فرهنگی اهل روستای کاشیدار در گفتگو با مرکز دانشنامه گلستان. https://gpedia.ir/pages/135-page-show

گرگان‌نامه:

مازندران و استرآباد:

  • رابینو،هـ ل.(1365). مازندران و استرآباد.(چاپ سوم). ترجمه: غلامعلی وحید مازندرانی. تهران: شرکت انتشارا علمی و فرهنگی. (371ص). https://gpedia.ir/pages/138-page-show

سازمان اوقاف و امور خیریه، پایگاه امامزادگان ایران:

فرهنگ جغرافیایی ایران:

نخبه سیفیه:

  • قورخانچی، محمد علی. (1360). نخبه سیفیه به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان. تهران: نشر تاریخ ایران. (153ص). https://gpedia.ir/upload/noxbeseifieh.pdf

کرانه‌‏های جنوبی دریای خزر:

  • ملکونف.(1376). سفرنامه ملگونف به سواحل جنوبی دریای خزر، تصحیح و ترجمه امیر هوشنگ امیری. تهران: کتابسرا. (390ص) https://gpedia.ir/pages/141-page-show

روزنامه سفر خراسان:

  • میرزا قهرمان امین لشکر، (1374). روزنامه سفر خراسان. به کوشش ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت. تهران. انتشارات اساطیر. (295 صفحه). https://gpedia.ir/pages/142-page-show

سفرنامه خراسان به خط کلهر:

پایگاه ملی نام‏‌های جغرافیایی ایران:

روزنامه خراسان:

  • حکیم الممالک، علینقی. (1356). روزنامه سفر خراسان. زیر نظر ایرج افشار. فرهنگ ایران زمین. تهران. (573صفحه) https://gpedia.ir/pages/144-page-show

نظرات

ارسال نظر :




مقاله های مشابه