باران کوه

باران کوه           Baran-Kooh

یکی از پدیده‌های زمین‌شناسی منحصر به فرد استان.

باران کوه در 15 کیلومتری جنوب غرب شهر گرگان در مختصات 54درجه و 22دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 43 دقیقه عرض شمالی در حاشیه‌ی رودخانه شصت‏کلا قرار دارد. وجه تسمیه‌ی آن، به علت ریزش مداوم آب به صورت قطرات ریز و‌ درشت، شبیه باران، از بالای صخره‌های پوشیده از خزه است. این صخره‌‌های سبز، شبیه چترهایی است که از یک طرف به کوه چسبیده‌اند و آویزان هستند.

اختلاف دما در طول شبانه‏روز و در طول سال، در این محل زیاد است، به طوری که هنگام عصر، دما بیش از 10 درجه کاهش می‌یابد. در زمستان‌ها نیز یخبندان در محل دیده می‌شود، به طوری که قطرات آب از چترهای باران کوه، به صورت قندیل‌های یخی درمی‌آید. این قندیل‌های یخی، تصویر بسیار زیبایی را از زمستان به نمایش می‌گذارند.

رودخانه‌ی شصت‏کلا، از دره‌ای بسیار باریک و خطرناک در فاصله‌ي 150 متری باران کوه عبور کرده، سپس دره وسیع‌تر می‌شود. عبور از این دره‎ی باریک که شبیه شیار کوچکی در داخل سنگ‌هاست، بسیار سخت است و خطر ریزش سنگ از ارتفاعات بالا وجود دارد. به مرور زمان، یک آبشار سنگی 3 متری نیز در این دره‌ی تنگ، توسط آب جاری در دل صخره ایجاد شده است. در پای باران‎کوه، دره وسیع‌تر می‌شود. در جنوب دره‌ی باران کوه، ارتفاعات جوزبند قرار دارد. مجاورت با زیستگاه تَرکَت در منطقه حفاظت شده‌ی جهان نما، از دیگر ویژگی‌های باران کوه است.

در اطراف باران کوه، درختان كمياب سرخدار به چشم می‌خورد. آبی که در باران کوه در جریان است، از دل غارها و چشمه‌ها تأمین می‌شود. غارهای باران‌کوه، کوچک و باریک و دراز بوده و تعداد آن‎ها زیاد است. آبی که از آن‎ها بیرون می‌ریزد و از روی صخره‌های سبز بر زمین می‌پاشد، تمیز، زلال و آشامیدنی است. این منطقه از نظر زمین‌شناسی، به دوران دوم زمین‌شناسی و دوره‌های کرتاسه و ژوراسیک تعلق دارد. پیدایش فسیل‌های آمونیت در سنگ‌های اطراف باران کوه، دلیل بر این مطلب است. از ديگر مناظر طبیعی اطراف باران کوه که یک پدیده‌‌ی شگرف زمین‌شناسی نیز محسوب می‌شود، وجود یک تاقدیس قائم در نزدیکی آن است. این تاقدیس بزرگ که در حدود 500 متر دیواره‌ی سنگی قائم را تشکیل می‌دهد، با دو یال هم شیب و مساوی، جزو پدیده‌های نادر منطقه و استان است.

مناظر بدیع باران کوه در نتیجه‌ی عمل آب‌های زیرزمینی و فعالیت زیستی به وجود آمده است. آبی که از دل کوه از طریق غارها، شکاف‌ها و چشمه‌ بیرون می‌آید و به صورت قطره قطره درمی‌‌آید، به علت از دست دادن دی اکسید کربن، قابلیت رسوب‌گذاری کربنات کلسیم  را دارد. این عمل را گیاهان فتوسنتزکننده که عمدتاً خزه‌ها هستند، تشدید می‌‌کنند. در نتیجه، رسوبات پر حفره و متخلخلی به وجود می‌آیند که «تراورتن» و «توفای آهکی» نامیده می‌شوند. مناظر سبز چتر مانند باران کوه، سن تشکیل زیادی ندارند و جدید هستند. گاهی نیز تغییراتی در این مناظر سبز به وجود می‌آید، از جمله تخریب بخشی از آن‎ها تحت‌تأثیر عواملی همچون سیل و وزن زیاد توده‌ی معلق صورت می‌گیرد. گیاهان درختی نیز گاهی بر روی آن رشد نموده، با نفوذ ریشه و ایجاد وزن زیاد، به مرور موجبات ریزش بخشی از توده‌ی آهکی را فراهم می‏کنند.

باران‌كوه با پديده‌هاي زيباي جنگلي، رودخانه، صخره و گياهان، همه ساله گردشگران زيادي را جلب مي‌كند.

…

منبع:

• قائمي، رمضانعلي. (1379). جاذبه‌هاي جهانگردي استان گلستان. گرگان: سازمان ايرانگردي و جهانگردي استان گلستان.

• كيابي، بهرام، و قائمی، رمضانعلي. (1379). منطقه‌ی حفاظت شده جهان‌نما. تهران: انتشارات سازمان حفاظت ‌محیط‌زیست.