پست دره پایین
پست دره پایین Post darreh paiin
روستایی در دهستان پالیزان، بخش مرکزی شهرستان مراوهتپه، استان گلستان.
این روستا در 38 کیلومتری شرق مراوهتپه، در طول جغرافیایی 43ً 17َ °56 و عرض جغرافیایی 37ً 58َ °37 و در ارتفاع 432 متری از سطح دریا قرار دارد.[1] روستای پستدرهپایین و موقعیتهای طبیعی آلمالی و کُردینگدرهسی در شرق، روستای گوگدره و موقعیتهای طبیعی جُمقلینینگدرهسی و برکهلی در غرب، موقعیتهای طبیعی کرگی و قازنقایانینگدرهسی در شمال، روستای آققلعه و موقعیتهای طبیعی آیلو و لورسلی در جنوب این روستا واقع شدهاند.[2]
بر اساس گفتهی ساکنان قدیمی دلیل نامگذاری روستا وجود پاسگاه روسها در این ناحیه است. این پاسگاه با آغاز جنگ جهانی دوم و با هدف نظارت بر رفت و آمد ساکنان روستا به خراسان ساخته شد. مردم آنجا را پستلی و بعدها پستدره نامیدند.[3] بنیانگذاران روستا قوتلیبای، قایدولت و قرباننیاز بودند. آنها سال 1325ش، به ترتیب از روستاهای یالچی، کرگی و قازنقایه برای چرای دامهای خود به این منطقه آمدند و مستقر شدند. به تدریج افراد دیگری نیز این روستا مهاجرت کردند.[4]
روستاییان به زبان ترکمنی صحبت میکنند. همگی مسلمان، اهل سنت و حنفی مذهب هستند. آنها ترکمن و از طایفهی گوکلان هستند و شامل تیرههای آق، قدنه، کوسه و شیخ میشوند. در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران گوکلانها به ده گروه تقسیم شدهاند. یکی از این گروهها ارککلی است و به پنج طایفهی ارککلی، قودانه، آقاینجیک، سورانلو و کیک تقسیم میگردند.[5]
مهمترین پیشهی روستاییان کشاورزی است. نزدیک به 230 هکتار زمین کشاورزی در روستا وجود دارد. گندم، جو، هندوانه، کنجد و نخود از جمله محصولات کشاورزی روستاییان است. دامداری پیشهی دیگر مردم روستاست. نزدیک به 220 راس گوسفند، 1400 بُز و 200 راس گاو در روستا وجود دارد. باغداری چندان مورد توجه مردم روستا نیست. در این روستا حدود سه هکتار باغ وجود دارد. با هدف پرورش کرم ابریشم درختان توت در این روستا کاشته شده است.
طوی یا عروسی، ضیافت ساخت منزل نو، عیدین قربان و فطر، اقامه نماز تراویح، مراسم یارمضان، و آقآش از جمله مراسمی است که در این روستا اجرا میشود. آمادهکردن جانمازی/ نمازلیق، تارهبافی، بالاکدوزی، قولانگبافی و نمدمالی جزو صنایع دستی رایج در بین زنان و دختران روستاست. چکدرمه، قایش، اونآشی، شوله و چورفا چند نمونه از غذاهای مرسوم بین روستاییان شناخته میشود. گورش، چورلنگ، قوشاققاردی، آیترک، گونترک، آششیق، یوزگ و تیلهبازی بازیهای بومی مردم این منطقه است.
برخی از منازل روستاییان همچنان با کاهگِل ساخته میشود. این خانهها را کومه مینامند. در سالهای اخیر، خانههای آجری با سقف حلب، ایرانیت و ایزوگام رواج پیدا کرده و در حال حاضر ساختمانها تحت نظارت مهندسین و با شناژ و میلگرد ساخته میشود.
از آنجا که این روستا در مرز استان خراسان شمالی قرار دارد تا سال 1375ش، از نظر تقسیمات کشوری بخشی از خراسان و بجنورد به شمار میرفت. آمار جمعیت روستا در سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[6]
|
سال |
خانوار |
جمعیت |
|
1365 |
22 |
137 |
|
1375 |
43 |
308 |
|
1385 |
73 |
408 |
|
1390 |
46 |
225 |
|
1395 |
67 |
288 |
نخستین مسجد روستا به پیشنمازی بایایشان و با همکاری روستاییان و ریشسفیدان در سال 1350ش، بنا شد.
نخستین آموزگار روستا در سال 1365ش، در اتاقی گِلی به تدریس میپرداخت. پیشتر دانشآموزان برای تحصیل روستای گوگدره میرفتند. پس از جدایی روستای پستدره از خراسان شمالی و پیوستن به مازندران و گلستان، در آبانماه سال 1380ش، آموزش و پرورش شهرستان مراوهتپه مدرسهی روستا را بازسازی کرد و ساختمانی دو کلاسه آمادهی بهرهبرداری شد.[7] گازرسانی (1399ش)، برق (1373ش)، جادهی آسفالت (1393ش)، دکل صدا و سیما (1382ش) و دفتر مخابرات از جمله امکانات موجود در روستاست.[8]
[1]. با حساب.
[2]. آق، (1400).
[3]. باستان، (1393).
[4]. باستان و آق، (1400).
[5]. کارکنان وزارت جنگ، (1380)، ص 910.
[6] . مرکز آمار ایران
[7]. نگارنده در آن سال به عنوان مسئول خدمات و کارپردازی آموزش و پرورش و مسئول اجرای طرحهای عمرانی بود.
[8]. باستان، آق و قدنه، (1400).
منابع:
- با حساب https://www.bahesab.ir/map/geographic
- فجوری، ستاربردی. (1393). گفت و گو با مرد باستان. (23/8).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با حاج مردباستان، قایلی آق (عضو شورای روستا) و بابا آخوند قدنه. (11/9).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با قایلی آق (عضوشورای روستا). (11/9).
- کارکنان وزارت جنگ. (1380). فرهنگجغرافیایی ایران خراسان. ترجمه: کاظم خادمیان. مشهدمقدس: آستان قدس رضوی. 1128ص.
- مرکز آمار ایران https://www.amar.org.ir/