جمهوری اسلامی
جمهوری اسلامی Jomhuri-ye Eslāmi
روستایی در دهستان کنگور، بخش مرکزی شهرستان کلاله، استان گلستان.
این روستا در چهار کیلومتری غرب کلاله در طول جغرافیایی39ً 27َ 55ْ وعرض جغرافیایی 26ً 23َ 37ْ و در ارتفاع 130 متری از سطح دریا قرار دارد.[1]
این روستا از شمال به سد شهید چمران، از جنوب به فرودگاه، از شرق به روستاهای دشتی و قاراشیخ بابا و از غرب به فرودگاه کلاله متصل میشود. این آبادی، نخستین روستا در مسیر جادهی خوجهلر است. نامهای پیشین این روستا چکهگینگلیک و گینگلیک بوده است. پس از اینکه روستا به دلیل گسترش فضای فرودگاه در طرح کوچ قرار گرفت، به مکان کنونی جا به جا شد و از سال 1365ش، به شهرک جمهوری اسلامی تغییر نام یافت.[2]
از آنجا که روستا در طرح کوچ بوده و مدت زیادی از سکونت روستاییان سپری نشده است، بیشتر خانههای ساکنین با مصالح ساختمانی مستحکم و جدید از جمله آجر، سیمان و میلگرد ساخته شده است.
مردم ترکمن زبان به سبب واقع شدن روستا در فضایی باز و وسیع به آن گینگلیک میگفتند. در ابتدای شکلگیری روستا، تمامی ساکنان گینگلیک ترکمن بودند اما به تدریج خانوادههای سیستانی و بلوچ نیز به این روستا آمدند.[3] بنا بر سخن یکی از مهاجران سیستانی، ورود سیستانیها به روستا حدود سال 1325ش است.[4]
روستاییان به ترکمنی، بلوچی، سیستانی و خراسانی صحبت میکنند. ترکمنها و بلوچها اهل سنت و حنفی مذهبند و سیستانی و خراسانیها شیعه میباشند. ترکمنهای ساکن در روستا از طایفههای گوکلان، حلقهداغلی، قرناس و دالیجه هستند. بخشی نیز گینگلیک و قرهبلقانند. بلوچهای این روستا از طایفههای نهتانی، نارویی، گلهبچه، خمبر، سارانی و براهویی تشکیل شدهاند. سیستانیها از تیرههای شجاعی، شهرکی، جهول، سنچولی و پیریاند. گروهی از ساکنان روستا، کاشمری هستند.[5] عسگری خانقاه در کتاب ایرانیان ترکمن، گوکلانها را به دوازده گروه به نامهای قرق، بیگدلی، اوشار، قرهخان، یاور، یازیر، دودرغه، توکربهادر، قرهاویلی، آق اویلی، بایات و قایی تقسیم بندی کرده و گینگلیک را به همراه صوفی شیخ، گرکز، خوجهلر، گوگجه، چقرباشقارداش، پانگ، دهنه، قرهجه و صوفیان در گروه قِرق قرار داده است.[6]
کشاورزی پیشهی غالب در این روستاست. در گذشته کشت پنبه نیز بین روستاییان مرسوم بود. گندم، جو، شالی و هندوانه چند نمونه ازمحصولات کشاورزی این روستاست. حدود 300 راس گوسفند و 20 راس گاو در این روستا نگهداری میشود. انواع درختان آلو، انجیر، انار، گردو و انگور در حیاط منازل روستاییان کاشته میشود. فرودگاه کلاله در نزدیکی این روستاست. این فرودگاه در دههی پنجاه شمسی، به دستور غلامرضا و علیرضا پهلوی برای پروازهای اختصاصی آنان راهاندازی گردید.[7]
مراسم عروسی، عیدین قربان و فطر، یوور، و آق آش در بین مردم روستا برگزار میشود. فرش بافی و پشتی قدکت دو نمونه از صنایع دستی دختران و زنان این روستاست. همچنین بالاق دوزی، پرده دوزی، نمد مالی، نخ ریسی و خیاطی هم تا حدودی بین بانوان ترکمن این روستا رواج دارد. دختران و زنان و سیستانی به منجوقدوزی، کوبلندوزی، صنایع چرمی و تهیهی کیف دستی میپردازند. هنر سوزندوزی و تزیین لباسهای محلی از هنرهای بلوچها است. قاورما چوربا، قاتلاما، چلپک، قایشبلکه، سویت لی آش، چکدرمه، بورگ، اون آشی و قطاب از غذاهای قابل اشاره در بین ترکمنهاست. غذای محلی بلوچها و سیستانیها کشک، اشکنه و قورت است. قارانگگوردم، چورلنگ، گلیم پرچگ، آششیق، چلهکن و یوزگ از بازیهای سنتی ترکمنهای ساکن در این روستا است. چوببازی، دهل و ساز هم برای سیستانی و بلوچها به عنوان بازی بومی به حساب میآید.[8]
آمار جمعیت این آبادی براساس سرشماری نوفس و مسکن به این شرح است:[9]
|
سال |
خانوار |
جمعیت/ نفر |
|
1335 |
* |
67 |
|
1345 |
45 |
200 |
|
1355 |
* |
* |
|
1365 |
* |
* |
|
1375 |
111 |
603 |
|
1385 |
149 |
659 |
|
1390 |
182 |
653 |
|
1395 |
202 |
697 |
نخستین مسجد اهل سنت بلال نام دارد. مسجدی به نام حضرت ابوالفضل عباس برای شیعیان ساکن در روستاست. مردم ساکن در این روستا از امکانات آموزشی محرومند و برای تحصیل به روستای بربرقلعه میروند. مردم در این روستا ازگاز، برق، آب لوله کشی، جادهی آسفالت و تلفن خانگی بهرهمند شدهاند.[10]
[1]. سازمان نقشه برداری کشوری.
[2].سیدی، و پشتیبان،(1400).
[3]. سیدی، (1400).
[4]. شجاعی، (1400).
[5]. سیدی و پشتیبان، (1400). و نیز شجاعی، (1400).
[6]. عسگری خانقاه و کمالی، (1374).
[7]. فجوری، (1393)..
[8]. سیدی، الهنظر و سیدی، عبدالقیوم (1400). و نیز پشتیبان، (1400). و نیز شجاعی، (1400).
[9]. مرکز آمار ایران
[10]. سیدی و پشتیبان، (1400).
منابع:
-
- سازمان نقشه برداری کشوری، پایگاه نامهای جغرافیایی ایران:http://gndb.ncc.org.ir/.
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با الهنظرسیدی و خلیل پشتیبان (دهیار روستا). (02/08).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با علی شجاعی. (عضو سابق شورا. (07/08).
- عسگری خانقاه، اصغر و کمالی، محمدشریف.(1374). ایرانیان ترکمن. تهران: اساطیر. ص 60.
- فجوری، ستاربردی. (1393) تاریخ پیدایش و شکلگیری شهر کلاله. گرگان: نشرفراغی. ص 122.
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با الهنظر سیدی، (ریشسفید روستا)، عبدالقیوم سیدی و خلیل پشتیبان، (دهیار روستا). (02/08).