قرقجیق
قرقجیق Qarqejeq
روستایی در دهستان مراوهتپه، بخش مرکزی شهرستان مراوهتپه، استان گلستان.
این روستا در دو کیلومتری جنوب مراوه، در طول جغرافیایی 57َ °55 و عرض جغرافیایی 52َ °37 و در ارتفاع 253 متری از سطح دریا قرار دارد.[1] روستای یکهچنار و موقعیتهای طبیعی اشکمیدانی/ بهارمیدانی از شرق، قارا یُمری، مراتع و چایلیدره از غرب، شهر مراوه از شمال و روستای چناران و موقعیتهای طبیعی گوزباش (محل تامین آب روستا)، چایلیدره و ساریداش از جنوب، این روستا را احاطه کردهاند.[2]
از آنجا که سکونتگاه مردم این منطقه در احاطهی نیزار بود، این روستا به قرقجیق شناخته میشود. در زبان ترکمنی به نی، قارقی میگویند و جیق پسوند تصغیر میباشد. قرقجیق به معنای نیزار کوچک است. بررسیها نشان میدهد که قدمت روستا به صد سال میرسد. ماتیبای، خانجان، قورچینحاجی و ملاقربانمحمد معروف به شفتملا نخستین کسانی هستند که با هدف دستیابی به چراگاه مناسب برای دامهایشان در این روستا ساکن شدند. آنها پیش از سکونت در این روستا به صورت عشایری زندگی زندگی میکردند.[3] بر طبق شواهد نخستین ساکنان روستا بین سالهای 1300ش تا 1310ش به قرقجیق وارد شدند.
روستاییان به ترکمنی صحبت میکنند. مسلمان، حنفی مذهب و ترکمن یموت از طایفهی دوجی میباشند. عسگری خانقاه طایفهی یموت را به سه گروه ویس، شرپ و چونی تقسیم کرده و شرپها را به چهار گروه دیهجی، سردار، غراوی و بهلکه تقسیم نموده است.[4]
مهمترین پیشهی روستاییان دامداری است. حدود 3500 راس گوسفند، 4000 راس بُز و 1500 راس گاو در این روستا وجود دارد. نزدیک به 8 هکتار زمین کشاورزی در روستا است. شالی، گندم، جو و هندوانه از جمله محصولات کشاورزی روستاییان به حساب میآید. درختان انار، انجیر و انگور به طور محدود در این روستا کاشته میشود.
طوی یا عروسی، ضیافت ساخت منزل نو، مراسم یوور قیرقیم، جمعآوری محصول، عیدین قربان و فطر، مراسم یارمضان و آقآش چند نمونه از مراسم شناخته شده در بین روستاییان است. درست کردن قامیش/ نی برای آلاچیق، پشتیترکمنی، فرشبافی، بالاکدوزی، نمدمالی و فراهم نمودن بالش و تشک از پشم گوسفندان از جمله صنایع دستی مرسوم در بین زنان و دختران روستاست. چکدرمه، قولاق، بورگ، جیززقلیآش، قاتیقلیآش، چورفا و گوممالی غذاهای مورد استفادهی مردم این روستا است. قاقدیر، گلیمپرچک، آششیق، یوزگ و ساللانجاق بازیهای بومی در این روستاست که از گذشته باقی مانده است.[5]
تعداد قابل توجّهی از خانههای روستاییان با کاهگِل ساخته شده است. مدتی است که ساخت خانههای آجری با سقف حلب، ایرانیت و ایزوگام رواج پیدا کرده و در حال حاضر ساختمانها تحت نظارت مهندسین و با شناژ و میلگرد ساخته میشود.
آمار جمعیت روستا در سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[6]
|
سال |
خانوار |
جمعیت/ نفر |
|
1335 |
* |
115 |
|
1345 |
25 |
152 |
|
1355 |
33 |
227 |
|
1365 |
40 |
291 |
|
1375 |
59 |
398 |
|
1385 |
88 |
457 |
|
1390 |
108 |
485 |
|
1395 |
128 |
499 |
نخستین مسجد روستا با پیشنمازی ملاقربانمحمد/ شفتملا و همکاری روستاییان در سال 1345ش، با خشت خام بنا شد. یک مکتبخانه همراه با این مسجد در روستا ساخته شد. نخستین آموزگار روستای قرقجیق به نام نوری در مهر ماه سال 1358ش، به این روستا وارد شد، هرچند پس از گذشت چند ماه از آغاز به کار آن، مدرسه تعطیل شد و دانش آموزان به مراوه منتقل شدند. پیشتر نیز دانشآموزان برای تحصیل به شهر مراوه میرفتند.[7] سال 1365ش پس از آماده شدن ساختمان مدرسه، اولین گروه دانشآموزان در این روستا تحصیل خود را آغاز کردند.[8] گازرسانی (1392ش)، برق (1360ش)، جادهی آسفالت (1395ش)، آب لولهکشی، تلفن، خانهی بهداشت (که مکان آن مشخص شده و آماده کلنگزنی است)، از جمله امکانات موجود در این روستاست .[9]
[1]. با حساب.
[2]. ابراهیم ممی زاده، (1400).
[3]. امانمحمد ممیزاده و محمد ممیزاده، (1400).
[4]. عسگری خانقاه و کمالی، (1374)، ص 61.
[5]. احسان جانی، ابراهیم ممیزاده و رمضان ممی زاده، (1400).
[6]. مرکز آمار ایران.
[7]. حلیم جانی، غفار غیاثی و محمد ممی زاده، (1400).
[8] . محمد ممیزاده و امان محمد ممیزاده، (1400).
[9]. جانی، ممیزاده و ممی زاده، (1400).
منابع:
- با حساب https://www.bahesab.ir/map/geographic
- مرکز آمار ایران https://www.amar.org.ir/
- عسگری خانقاه، اصغر و محمدشریف کمالی، (1374). ایرانیان ترکمن. تهران: اساطیر. 223ص.
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفتوگو با ابراهیم ممیزاده. (11/9).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفتوگو با احسان جانی. (11/9).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفتوگو با امان محمد ممیزاده و محمد ممیزاده. (20/9).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفتوگو با حلیم جانی، غفار غیاثی و محمد ممی زاده . (20/9).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفتوگو با رمضان ممی زاده، (دهیار). (11/9).