مقاله‌ی «کشتی استرآباد» به قلم محمد اخوان‌مهدوی، با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای فارسی و روسی و به‌کارگیری روش تحلیل محتوا، به کاوش در پیشینه‌ی کشتیرانی روسیه در دریای کاسپین و بررسی چرایی نام‌گذاری پنج نسل از کشتی‌های روسی به نام استرآباد پرداخته است. این پژوهش نشان می‌دهد که حکومت تزاری، با هدف اعلام پیش‌دستانه‌ی حاکمیت بر سرزمین‌های ایرانی، از نام مناطقی چون استرآباد، گیلان و باکو برای نام‌گذاری ناوگان جنگی خود بهره می‌گرفته است. از جمله یافته‌های برجسته‌ی مقاله، شناسایی مشخصات فنی پنج کشتی، از بادبانی‌های چوبی تا بخارهای فولادی، و نیز نقش کلیدی ایلیا پتروویچ چایکوفسکی – پدر آهنگساز نامدار روس – به‌عنوان طراح و سازنده‌ی نخستین کشتی بخار فولادی روسیه در کارخانه‌ی ووتکینسک است. مقاله همچنین با استناد به نامه‌ی تاریخی پیوتر چایکوفسکی، نخستین سفر این کشتی فولادی را روایت کرده و با بررسی سفرنامه‌ی خاورشناس روسی، ایلیا برزین، به حل معمای دو کشتی بخار چوبی همنام پرداخته است. این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای در تاریخ، جغرافیای تاریخی، صنعت و باستان‌شناسی دریایی، افزون بر ترسیم تحولات فنی و سیاسی کشتیرانی کاسپین، افق‌های تازه‌ای را برای کاوش‌های آینده در ژرفای این دریاچه می‌گشاید.

مقاله‌ی مذکور در شماره‌های ۳۴ و ۳۵ فصلنامه‌ی «میرداماد» (سال نهم، بهار و تابستان ۱۴۰۳) منتشر شده است. علاقه‌مندان می‌توانند متن مقاله را در وبگاه فصلنامه، به نشانی زیر مشاهده کنند.

 http://www.mirdamad.org/fa/quarterlies