فصلنامه مطالعات فرهنگی «میرداماد» در شماره ۴۰ و ۴۱ خود، ترجمه پژوهشی از مدخل «ایالت استرآباد» از دایره‌المعارف نظامی روسیه را منتشر کرده است. این دایره‌المعارف که میان سال‌های ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۵ در سن‌پترزبورگ منتشر می‌شد، یکی از منابع دست‌اول تاریخ‌نگاری نظامی روسیه به‌شمار می‌رود و این مدخل، تصویری دقیق از اوضاع جغرافیایی، قومی، اقتصادی و نظامی شمال ایران در اواخر دوره قاجار ارائه می‌دهد.

مقاله با نگاهی نظامی-جغرافیایی به بررسی و معرفی منطقه استرآباد (گلستان کنونی) پرداخته و اطلاعات ارزشمندی درباره خلیج استرآباد، رودخانه‌های گرگان، اترک و قراسو، گروه‌های قومی ساکن (ترکمن‌های یموت، تاجیک‌ها، قاجارها، گرجی‌ها و کولی‌ها)، شیوه معیشت، کشاورزی، دامداری، استحکامات دفاعی نظیر آق‌قلعه و ملاکیله، و مسیرهای تجاری و نظامی به شاهرود، دامغان و بندرگز ارائه می‌دهد. از ویژگی‌های برجسته این اثر، پانوشت‌های مفصل مترجم است که در آن، نام‌های جغرافیایی، واحدهای اندازه‌گیری و ابهامات تاریخی با استناد به منابع معتبر تطبیق داده شده است.

برگردان فارسی این متن برای نخستین بار در فصلنامه میرداماد منتشر شده و در اختیار علاقه‌مندان و پژوهشگران قرار گرفته است. محمود اخوان مهدوی ضمن آن‌که این متن را از زبان روسی به فارسی برگردانده، برخی ابهامات و اشکالات را تصحیح کرده و توضیحات و تعلیقاتی نیز به آن افزوده است. این متن منبعی ارزشمند برای مطالعات جغرافیای تاریخی، تاریخ منطقه‌ای، روابط خارجی ایران و به‌خصوص روابط ایران و روسیه محسوب می‌شود.

متن کامل مقاله را می توانید در

http://www.mirdamad.org/fa/quarterlies