مقاله جنگل‌های شمال ایران در دوران قاجار و پهلوی، نوشته دکتر ساغر صادقیان با ترجمه دکتر مزدک دربیکی، در فصلنامه میرداماد، سال دهم، شماره‌های ۳۸ و ۳۹ (بهار و تابستان ۱۴۰۴) منتشر شده است. این مقاله به تاریخچه بهره‌برداری از جنگل‌های شمال ایران در دو دوره قاجار و پهلوی می‌پردازد و منطقه استرآباد (گرگان کنونی)، بندرگز، جزیره آشوراده و میانکاله را به عنوان کانون‌های اصلی تخریب جنگل‌ها بررسی می‌کند.

در دوران قاجار، جنگل‌های استرآباد بارها در قالب امتیازات کلان به شرکت‌های خارجی واگذار شد. در سال ۱۲۴۲، حقوق چوب‌های جنگل‌های ساحلی از آستارا تا بندرگز و آشوراده به مدت ۱۰ سال به نمایندگان روسیه اعطا گردید و در ۱۲۴۷، امتیاز جداگانه‌ای برای تجارت چوب آشوراده صادر شد که نشان از رقابت شدید بر سر این منابع دارد. پیش از رونق امتیازات، نامه‌ای از یک جنگلبان استرآبادی در سال ۱۲۳۷ بیانگر نگاه حفاظتی دولت بود که بر اساس آن «جنگل وجب‌به‌وجب صاحب دارد» و قطع درختان ممنوع بود، اما با ساخت راه‌های شمالی و توسعه بنادر، این سیاست کنار گذاشته شد. در اواخر قاجار، گزارش‌های سال‌های ۱۲۹۶ تا ۱۲۹۷ از افزایش چشمگیر جنگل‌زدایی در استرآباد حکایت دارد. در دوره پهلوی، گسترش کشاورزی، صنعت چوب، راه‌سازی و تولید زغال فشار مضاعفی بر جنگل‌های گرگان وارد آورد و با وجود تلاش‌های بازجنگل‌کاری در دهه۱۳۵۰، شهرنشینی و ساخت‌وسازهای بعدی بسیاری از این دستاوردها را از بین برد.

جهت مطالعه کامل مقاله، به وب‌سایت فصلنامه مراجعه فرمایید: 

http://www.mirdamad.org/fa/quarterlies